Koci kuzyni: ryś euroazjatycki, czyli zagrożony kot drapieżny w Polsce

Koci kuzyni: ryś euroazjatycki, czyli zagrożony kot drapieżny w Polsce

LIDIA GRABOWSKA

Choć należy do jednych z największych drapieżników w Europie ryś euroazjatycki zamieszkuje jedynie najbardziej dzikie i niedostępne zakątki naszego kraju. Szansa na spotkanie go w naturalnym środowisku jest naprawdę niewielka. Nie tylko z powodu jego niezwykłej dyskretności, ale przede wszystkim dlatego, że gatunek ten znajduje się na krawędzi całkowitego wyginięcia.

Najwięcej rysi żyje obecnie w bezkresnych lasach Syberii. W Polsce występują tylko dwie nieliczne populacje rysia – karpacka i bałtycka. Populacja bałtycka (zwana też nizinną) zamieszkuje Puszczę Białowieską, Knyszyńską, Augustowską, Pojezierze Mazurskie, Roztocze i Polesie. Jej osobnicy mają w większości płowe, niemal jednolite umaszczenie. Bardziej liczna populacja karpacka charakteryzuje się za to bardzo wyraźnym plamistym wzorem tworzonym przez cętki i pasy. Ryś euroazjatycki jest objęty ścisłą ochroną w całej Polsce od 1995 roku i jest też wpisany do Polskiej Czerwonej Księgi Zwierząt.

Koci kuzyni: ryś euroazjatycki, czyli zagrożony kot drapieżny w Polsce

Przez oryginalny wygląd te duże drapieżniki trudno pomylić z innymi gatunkami. Charakterystyczne trójkątne i zakończone pędzelkami czarnych włosów uszy, to cecha, dzięki której koty te są rozpoznawane najszybciej. Kępki włosów skupiają fale dźwiękowe i poprawiają ich słuch. Do tego nietypowy krótki ogon, tępo zakończony czarnym końcem. Ich sierść jest bardzo gęsta i jedwabista, górna część ciała jest ciemniejsza, a brzuch białokremowy. Rysie mają krępy tułów, okrągłą głowę, krótką szyję i długie kończyny z szerokimi łapami. Dorosłe osobniki ważą średnio od 20 do 35 kilogramów, co czyni je największymi z europejskich kotowatych.

Koci kuzyni: ryś euroazjatycki, czyli zagrożony kot drapieżny w Polsce

Ryś jest zwierzęciem prowadzącym bardzo skryty tryb życia. Najbardziej aktywny jest nocą, a w ciągu dnia odpoczywa i śpi. Jednak w miejscach spokojnych i w czasie większego zapotrzebowania pokarmowego bywa też aktywny w dzień. Ich przemieszczanie się jest związane głównie z polowaniem, znakowaniem terenu i poszukiwaniem partnera do rozrodu. Długość takich dobowych wędrówek może przekroczyć nawet 20 km. Prowadzą samotniczy tryb życia i konkurują między sobą o terytorium. Przejawy aktywności rysia są trudne do zaobserwowania w terenie. Są to np. widoczne na śniegu tropy z opuszkami 4 palców, ponieważ wewnętrzny palec znajduje się tak wysoko, że nie pozostawia śladów. Zdobycz, w postaci najczęściej saren i jeleni, jest starannie ukrywana i ryś powraca do niej przez kilka dni, aż do całkowitego skonsumowania mięsa. Mniejsze gatunki zdobyczy – zające, ptaki i gryzonie tylko uzupełniają ich dietę, zwłaszcza w okresie letnim.

Typowym środowiskiem dla rysia w Europie są duże kompleksy leśne, zarówno w górach, jak i na nizinach. Duże otwarte tereny i brak połączenia między lasami stanowią przeszkodę dla migracji i zajmowania nowych terenów. Warunkiem bytowania jest też odpowiednia liczba pożywienia. Rysie potrafią przebywać w pobliżu człowieka – na wsiach, polach i w okolicy dróg, gdzie najłatwiej upolować sarny. Jednak dla wychowania młodych wybierają miejsca bardziej odludne i spokojne.

Koci kuzyni: ryś euroazjatycki, czyli zagrożony kot drapieżny w Polsce

Większość śmiertelności dorosłych rysi jest spowodowana działalnością człowieka – poprzez kłusownictwo i wpadanie w pułapki zastawione dla saren i jeleni. Dużym problemem jest też kurcząca się dostępność pokarmu. Sarny są przecież przedmiotem zainteresowania nie tylko rysi, ale też myśliwych, wilków i lisów. Śmierć pod kołami samochodu czy pociągu to również jedno z największych zagrożeń jakie na nie czyhają. Poprzez rozwój infrastruktury komunikacyjnej populacje zostają odizolowane i na bezleśnych terenach rysie nie mogą się dalej przemieszczać. Prawdziwie dzikich i niedostępnych terenów leśnych w Polsce jest niewiele. W sąsiedztwie tych cennych obszarów coraz częściej powstają osiedla mieszkaniowe czy miejsca turystyczne, które uniemożliwiają rysiom wędrowanie oraz odpoczynek. Ingerencja człowieka w lasy powoduje, że rysiom żyje się coraz trudniej, a ich spokój jest permanentnie zakłócany. Można powiedzieć, że rysie nie mają właściwie żadnych naturalnych wrogów… Oprócz człowieka.

Koci kuzyni: ryś euroazjatycki, czyli zagrożony kot drapieżny w Polsce

badanie dieta drapak felinoterapia figurki film fotografia grafika higiena kastracja koci kuzyni kocimiętka kocięta kot i pies kreskówka kąpiel legowisko lekarstwo malarstwo munchkin mysz okno opieka pielęgnacja pokarm polowanie poród rozwój rośliny ryby sylwester szczepienie sztuka słodycze technika test transporter trucizna weterynarz wizerunek woda wędka zabawa zdrowie żywienie